Khởi nguồn của EURO: Giấc mơ 33 năm của người khai phá
Ý tưởng về một sân chơi chung cho các đội tuyển quốc gia tại châu Âu không phải là một sự ngẫu hứng tức thời. Nó là tâm huyết cả đời của Henri Delaunay – người được coi là “cha đẻ” của giải vô địch bóng đá châu Âu.
Vào năm 1927, khi mà World Cup đầu tiên còn chưa ra đời, Henri Delaunay (lúc bấy giờ là Tổng thư ký Liên đoàn Bóng đá Pháp) đã trình bày bản dự thảo về một giải đấu bóng đá quy mô lớn cho lục địa già. Ông khao khát tạo ra một đấu trường nơi các quốc gia châu Âu có thể giao lưu, nâng cao trình độ chuyên môn và thắt chặt tình hữu nghị sau những biến động chính trị phức tạp.
Tuy nhiên, giấc mơ ấy đã phải tạm gác lại suốt hơn 3 thập kỷ do ảnh hưởng của cuộc đại khủng hoảng kinh tế và Thế chiến thứ II tàn khốc. Năm 1955, Henri Delaunay qua đời khi tâm nguyện vẫn chưa thành. Tiếp nối ngọn lửa của cha, con trai ông là Pierre Delaunay cùng các cộng sự tại Liên đoàn Bóng đá Châu Âu (UEFA) đã quyết liệt thúc đẩy kế hoạch này.
Theo Livescore: Sau nhiều nỗ lực đàm phán, phải đến năm 1960 – tức là 33 năm sau lời đề nghị đầu tiên – vòng chung kết giải vô địch bóng đá châu Âu đầu tiên mới chính thức được khởi tranh.
EURO được tổ chức lần đầu tiên vào năm nào?
Câu trả lời chính xác là năm 1960. Khi đó, giải đấu có tên gọi sơ khai là “Cúp các quốc gia châu Âu” (European Nations’ Cup).
Dù là giải đấu tầm cỡ lục địa, nhưng thuở bình minh, EURO gặp không ít khó khăn về sự hưởng ứng. Nhiều “ông lớn” của bóng đá thế giới lúc bấy giờ như Tây Đức, Ý, Anh hay Hà Lan đã từ chối tham gia vì cho rằng giải đấu sẽ gây ảnh hưởng đến lịch thi đấu quốc nội và lo ngại về chi phí di chuyển.
Cuối cùng, vòng loại chỉ có sự góp mặt của 17 đội bóng. Sau các vòng đấu loại trực tiếp, 4 cái tên xuất sắc nhất giành quyền vào vòng chung kết diễn ra tại Pháp bao gồm: Liên Xô, Tiệp Khắc, Nam Tư và chủ nhà Pháp.
Nhà vô địch đầu tiên trong lịch sử
Những người tham gia keonhacaifootball.co chia sẻ: Trận chung kết diễn ra vào ngày 10/7/1960 trên sân vận động Công viên các Hoàng tử (Parc des Princes) tại thủ đô Paris. Đây là cuộc đọ sức kịch tính giữa đội tuyển Liên Xô và Nam Tư.
Sau 90 phút thi đấu chính thức với tỷ số hòa 1-1, hai đội phải bước vào hiệp phụ. Với nền tảng thể lực vượt trội và sự xuất sắc của huyền thoại thủ môn Lev Yashin (Nhện đen), Liên Xô đã ghi bàn thắng quyết định ở phút 113 để giành chiến thắng chung cuộc 2-1, qua đó trở thành đội tuyển đầu tiên nâng cao chiếc cúp vô địch châu Âu.
Quốc gia nào là chủ nhà đầu tiên đăng cai EURO?
Pháp chính là quốc gia vinh dự được UEFA trao quyền đăng cai kỳ EURO đầu tiên vào năm 1960. Việc lựa chọn nước Pháp không chỉ đơn thuần là vấn đề địa lý mà còn mang nhiều ý nghĩa sâu sắc:
- Sự tri ân: Pháp là quê hương của Henri Delaunay, người đã hy sinh cả đời để hiện thực hóa giải đấu. Tổ chức tại đây như một lời cảm ơn muộn màng dành cho ông.
- Cơ sở vật chất: Vào thời điểm thập niên 50-60, Pháp sở hữu hệ thống sân vận động và hạ tầng giao thông hiện đại bậc nhất châu Âu, đủ khả năng vận hành một sự kiện quốc tế.
- Vị trí trung tâm: Nằm tại trung tâm châu Âu, Pháp giúp các đội tuyển còn lại dễ dàng di chuyển trong bối cảnh ngành hàng không vẫn còn là điều xa xỉ.
- Sức ảnh hưởng chính trị: Dưới thời Tổng thống Charles de Gaulle, Pháp rất tích cực trong việc quảng bá hình ảnh quốc gia thông qua các sự kiện văn hóa và thể thao tầm cỡ.
Tại sao EURO những năm đầu lại có ít đội tham dự?
Nhìn vào EURO 2024 với 24 đội tham dự đầy náo nhiệt, ít ai biết rằng EURO 1960 chỉ có vỏn vẹn 4 đội tại vòng chung kết. Có ba nguyên nhân chính lý giải cho quy mô khiêm tốn này:
- Khó khăn về tài chính và hạ tầng: Sau chiến tranh, kinh tế nhiều quốc gia châu Âu vẫn đang trong giai đoạn phục hồi. Việc chi trả cho các chuyến đi thi đấu dài ngày là một gánh nặng ngân sách. Bên cạnh đó, bóng đá chuyên nghiệp lúc bấy giờ chưa mang lại nguồn thu khổng lồ từ bản quyền truyền hình hay tài trợ như hiện nay.
- Rào cản kỹ thuật và di chuyển: Việc di chuyển giữa các quốc gia bằng đường bộ hay đường sắt mất rất nhiều thời gian. Không có sự hỗ trợ của các hãng hàng không giá rẻ, việc tổ chức một giải đấu kéo dài với nhiều đội bóng là bài toán khó giải về mặt logistic.
- Sự hoài nghi: Nhiều liên đoàn bóng đá quốc gia chưa thực sự tin tưởng vào sự thành công của giải đấu này. Họ ưu tiên tập trung cho World Cup hoặc các giải quốc nội. Chỉ sau khi thấy được sức hút của EURO qua từng kỳ, các quốc gia mới dần thay đổi quan niệm.
Giải bóng đá EURO mấy năm một lần? Tại sao?
Kể từ năm 1960, EURO được tổ chức định kỳ 4 năm một lần (vào các năm chẵn, xen kẽ với World Cup). Mặc dù EURO 2020 đã phải lùi lại sang năm 2021 do đại dịch Covid-19, nhưng chu kỳ 4 năm vẫn được duy trì để đảm bảo các yếu tố sau:
- Thời gian chuẩn bị: Các nước chủ nhà cần khoảng 4-6 năm để xây dựng, nâng cấp sân vận động và hạ tầng dịch vụ. Việc tổ chức quá dày đặc sẽ gây áp lực khủng khiếp lên kinh tế quốc gia đăng cai.
- Đảm bảo chất lượng chuyên môn: Cầu thủ cần có thời gian phục hồi sau các mùa giải khốc liệt tại CLB. Quãng nghỉ 4 năm giúp các đội tuyển có thời gian sàng lọc thế hệ, thử nghiệm chiến thuật và tìm kiếm tài năng mới.
- Duy trì sự “khan hiếm”: Cái gì quý thường hiếm. Việc chờ đợi 4 năm tạo ra tâm lý mong mỏi, phấn khích cho người hâm mộ, giúp giá trị thương hiệu và sự thu hút của giải đấu luôn ở mức cao nhất.
- Tránh xung đột lịch thi đấu: Chu kỳ này giúp EURO không bị trùng lặp với World Cup hay các thế vận hội Olympic, tạo điều kiện cho khán giả có thể thưởng thức trọn vẹn các sự kiện thể thao lớn.
Sự tiến hóa của EURO: Từ 4 đội đến 24 đội
Lịch sử EURO là một hành trình mở rộng không ngừng về quy mô:
- Từ 1960 – 1976: Vòng chung kết chỉ có 4 đội.
- Từ 1980 – 1992: Số đội tăng lên 8, chia làm 2 bảng.
- Từ 1996 – 2012: Mở rộng lên 16 đội, đây được coi là giai đoạn hoàng kim về chất lượng chuyên môn.
- Từ 2016 đến nay: Có 24 đội tham dự, tạo cơ hội cho những đội bóng nhỏ như Iceland, Georgia hay Albania tạo nên những câu chuyện cổ tích hiện đại.
Mới đây nhất, EURO 2024 tại Đức đã cho thấy một bộ mặt hoàn toàn khác so với năm 1960. Công nghệ VAR tiên tiến, các sân vận động hiện đại bậc nhất thế giới và sự quan tâm của hàng tỷ người trên toàn cầu. Tuy nhiên, dù giải đấu có thay đổi ra sao, tinh thần của chiếc cúp mang tên Henri Delaunay vẫn luôn được giữ vững.
Hy vọng bài viết đã giúp bạn trả lời được câu hỏi EURO tổ chức lần đầu tiên năm nào cũng như hiểu thêm về những khó khăn, thăng trầm trong lịch sử giải đấu. Từ một ý tưởng bị trì hoãn suốt 33 năm, EURO nay đã vươn mình trở thành biểu tượng của bóng đá đỉnh cao. Hãy cùng chờ đợi những kỳ EURO tiếp theo để chứng kiến những kỷ lục mới được thiết lập trên sân cỏ châu Âu.
